Rằm tháng 7 (còn gọi là ngày Trung Nguyên) là một trong những dịp lễ lớn trong năm, gắn liền với hai ý nghĩa quan trọng: Vu Lan báo hiếu và xá tội vong nhân. Người Việt quan niệm đây là dịp tưởng nhớ tổ tiên, bày tỏ lòng hiếu kính với cha mẹ, đồng thời làm lễ cúng để cầu bình an, may mắn cho gia đình. Trong ngày này, mỗi gia đình thường chuẩn bị 4 mâm cúng chính: cúng gia tiên, cúng ban Thần Tài, Thổ Công, và cúng chúng sinh.
Cúng gia tiên là dịp để con cháu tưởng nhớ tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và cầu mong được phù hộ độ trì.
- Hương, hoa tươi, đèn nến.
- Ngũ quả theo mùa (thường là chuối, bưởi, cam, na, thanh long…).
- Trầu cau, rượu trắng, nước sạch.
- Bánh kẹo, chè xôi, oản.
- Mâm cơm: có thể chay hoặc mặn tùy tập tục (cơm, canh, món mặn/chay, giò chả, thịt gà…).
- Vàng mã để dâng cúng tổ tiên.
Cúng gia tiên Rằm tháng 7 là dịp con cháu tưởng nhớ tổ tiên, tri ân nguồn cội
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Kính lạy Tổ tiên nội ngoại họ …
Hôm nay là ngày Rằm tháng Bảy năm …, nhằm tiết Trung Nguyên.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, kim ngân, trà quả, cơm canh dâng lên trước án.
Chúng con kính mời: Cao Tằng Tổ khảo, Cao Tằng Tổ tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại, bá thúc huynh đệ, cô dì tỷ muội, cùng toàn thể gia tiên liệt vị.
Cúi xin thương xót con cháu, giáng lâm linh sàng, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Cầu xin tiên linh phù hộ độ trì cho con cháu được mạnh khỏe, bình an, công việc hanh thông, gia đạo hưng long.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Rằm tháng 7, ngoài lễ Vu Lan và cúng gia tiên, nhiều gia đình còn làm lễ cúng Thần Tài. Đây là dịp để bày tỏ lòng thành kính, cảm tạ sự phù hộ suốt thời gian qua và cầu xin tài lộc, công việc hanh thông, gia đạo bình an, hóa giải vận hạn trong “tháng cô hồn”.
- 1 mâm ngũ quả.
- Hoa tươi (thường chọn hoa hồng, hoa đồng tiền,...).
- Nhang, nến, nước sạch.
- Trầu cau, rượu.
- Bánh kẹo, thuốc lá, chè xôi.
- Mâm cỗ chay hoặc mặn tùy điều kiện gia chủ.
- Vàng mã (tiền vàng, đồ lễ dành riêng cho Thần Tài).
Lễ cúng Thần Tài cầu mong tài lộc, may mắn và bình an cho gia đình
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Kính lạy Đức Thần Tài Tôn thần.
Hôm nay là ngày Rằm tháng Bảy năm …
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, kim ngân, kính dâng trước án.
Chúng con kính mời Ngài Thần Tài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin Ngài ban ân phúc, mở rộng tài lộc, cho công việc được hanh thông, buôn bán thuận lợi, của cải dồi dào, phúc lộc viên mãn.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Lễ cúng ban Thổ Công
Ý nghĩa
Lễ cúng ban Thổ Công là nghi thức quan trọng trong mỗi gia đình Việt. Thổ Công là vị thần cai quản đất đai, nhà cửa, giữ gìn sự bình yên trong gia đạo. Việc cúng Thổ Công thể hiện lòng biết ơn, kính trọng và cầu mong gia đình luôn được che chở, công việc thuận lợi, tài lộc hanh thông.
Lễ vật cần chuẩn bị:
- Hương, hoa, trầu cau
- Ngũ quả
- Xôi, gà luộc, món ăn mặn (có thể kèm thêm canh, kho, xào)
- Nước, rượu
- Vàng mã, lễ vật truyền thống, áo mũ Thổ Công
Bài cúng Thổ Công (tham khảo)
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Kính lạy Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Kính lạy Thổ Công, Thổ Địa, Long Mạch Tôn thần.
Kính lạy Ngũ phương Ngũ thổ, Phúc Đức Chính thần.
Hôm nay là ngày Rằm tháng Bảy năm Ất Tỵ
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, kim ngân dâng lên trước án.
Người xưa quan niệm tháng 7 là tháng “mở cửa ngục”, vong linh được thả về dương gian. Cúng chúng sinh là nghi thức bố thí, ban phát để các cô hồn vất vưởng được no đủ, không quấy nhiễu cuộc sống gia đình.
- Gạo, muối (rải sau khi cúng xong).
- Cháo loãng hoặc bỏng ngô, bánh đa.
- Bánh kẹo, ngô khoai luộc.
- 12 bát cháo nhỏ, 3 cốc nước lã.
- Nhang, nến.
- Quần áo chúng sinh bằng giấy (hàng mã).
- Tuyệt đối không cúng đồ mặn.
Lễ vật cúng chúng sinh thường đơn giản, không cúng đồ mặn
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Con lạy chín phương trời, mười phương Chư vị Phật, Chư Phật mười phương.
Con lạy Đức Phật Di Đà
Con lạy Bồ Tát Quan Âm.
Con lạy Táo Phủ Thần quân Chinh thần.
Tiết tháng 7 sắp thu phân
Ngày rằm xá tội vong nhân hải hà
Âm cung mở cửa ngục ra
Vong linh không cửa không nhà
Đại Thánh Khảo giáo - A Nan Đà Tôn giả
Tiếp chúng sinh không mả, không mồ bốn phương
Gốc cây xó chợ đầu đường
Không nơi nương tựa đêm ngày lang thang
Quanh năm đói rét cơ hàn
Không manh áo mỏng - che làn heo may
Cô hồn nam bắc đông tây
Trẻ già trai gái về đây hợp đoàn
Dù rằng: chết uổng, chết oan
Chết vì nghiện hút chết tham làm giàu
Chết tai nạn, chết ốm đau
Chết đâm chết chém chết đánh nhau tiền tình
Chết bom đạn, chết đao binh
Chết vì chó dại, chết đuối, chết vì sinh sản giống nòi
Chết vì sét đánh giữa trời
Nay nghe tín chủ thỉnh mời
Lai lâm nhận hưởng mọi lời trước sau
Cơm canh cháo nẻ trầu cau
Tiền vàng quần áo đủ màu đỏ xanh
Gạo muối quả thực hoa đăng
Mang theo một chút để dành ngày mai
Phù hộ tín chủ lộc tài
An khang thịnh vượng hòa hài gia trung
Nhớ ngày xá tội vong nhân
Lại về tín chủ thành tâm thỉnh mời
Bây giờ nhận hưởng xong rồi
Dắt nhau già trẻ về nơi âm phần
Tín chủ thiêu hóa kim ngân
Cùng với quần áo đã được phân chia
Kính cáo Tôn thần
Chứng minh công đức
Cho tín chủ con
Tên là:................................. Vợ/chồng:.............................
Con trai:.............................. Con gái:................................
Ngụ tại:...............................
Lời kết
Rằm tháng 7 là ngày lễ trọng đại, mang ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tâm linh người Việt. Chuẩn bị chu đáo các mâm cúng gia tiên, Thần Tài, Thổ Công, chúng sinh không chỉ thể hiện lòng thành kính, mà còn là cách gìn giữ truyền thống, gieo phúc cho con cháu đời sau.